Co ma wspólnego chaber bławatek z Herkulesem?

Chaber bławatek – roślina chyba najbardziej kojarząca się z polami uprawnymi w okresie lata. Spotkamy go jeszcze na miedzach, przydrożach. Jako, że należy do rodziny złożonych to znów patrzymy tu nie na jeden kwiat, lecz koszyczek złożony z wielu kwiatów rurkowatych. Najbardziej okazałe są te zewnętrzne.

Wiemy, że pyłek chabra bławatka był obecny w Europie już u schyłku ostatniego zlodowacenia, około 12 000 lat temu (końcówka zlodowacenia północnopolskiego), potem w neolicie. Rozprzestrzeniał się wraz z upowszechnieniem uprawy żyta i jednoczesnym zmniejszaniu roli prosa.

Dziś na zachodzie Europy jest go coraz mniej. W Polsce jeszcze jakoś się trzyma. Na pewno lepiej niż kąkol.

Jest gatunkiem charakterystycznym dla Centauretalia cyanii czyli zbiorowiska chwastów upraw roślin zbożowych i lnu. Tworzy to zbiorowisko razem z makiem polnym, kąkolem, ostróżeczką polną, wyką siewną i kosmatą.

I jeszcze coś o nazwie łacińskiej – Centaurea cyjanus. Nazwa rodzajowa wiąże się z mitologią grecką i centaurem (gr. kentaureion) Chironem, który z pomocą chabra bławatka i soku z niego wyleczył się od rany zadanej mu przez Heraklesa. Z kolei nazwa gatunkowa – cyanus oznacza kolor niebieski (gr. kyanos). Może się tu jeszcze nasuwac łacińska nazwa sikory modrej – Cyanistes caeruleus.

Chaber bławatek jest roślina miododajną, chętnie odwiedzaną przez pszczoły. Na świecie jest około 500 gatunków chabrów. W Polsce często spotkamy kilka (np. łąkowego, austriackiego, miękkowłosego).

P1010565

Popłoch pospolity

Jeden z największych u nas przedstawicieli rodziny złożonych – popłoch pospolity Onopordum acanthium.

Jest we florze polskiej arecheofitem, pochodzi z obszaru śródziemnomorsko – irano – turańskiego.

Ten na zdjęciu ma około 2.5m wysokości. Kawał rośliny! To gatunek o charakterystycznym szaro-zielonym kolorze (czasem wręcz białawy), grubej łodydze, cała wełnisto owłosiona. Dolne liście mają długość nawet 30 – 40 cm. Górne są mniejsze, wszystkie brzegi blaszek liściowych są kolczasto ząbkowane (ten na zdjęciu ma kolce do ok 1cm).

Kwiaty popłocha to duże koszyczki (3 – 5cm) pojedynczo wyrastające na szczytach pędów. Mają kolor jasno-purpurowy.

Kwitnie od lipca do sierpnia na siedliskach ruderalnych – przydrożach, pastwiskach, nieużytkach, ogrodach. Jest wiatrosiewny, wytwarza do kilkunastu tysięcy nasion. Ten wyrósł w ogrodzie.

Popłoch to roślina dwuletnia, w pierwszym roku wytwarza tylko różyczkę liściową, a w drugim pęd kwiatowy.

Popłoch tworzy swój zespół roślinny – Onopordetum acanthii, towarzyszą mu wtedy takie gatunki jak dziewanna kutnerowata, farbownik lekarski, oset nastroszony czy rozeda żółta.